Học phần: Chính sách Kinh tế – Xã hội

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
MÔN HỌC: CHÍNH SÁCH KINH TẾ – XÃ HỘI

1. Mã số:
2. Tên môn học: Chính sách kinh tế – xã hội
3. Tổng số tín chỉ môn học: 2
Trong đó:
– Số tín chỉ lý thuyết: 1,5
– Số tín chỉ thực hành; 0,5
4. Danh sách Giảng Viên:
1) TS Nguyễn Văn Sáng
2) TS Nguyễn Tấn Phát
3) TS. Đỗ Phú Trần Tình

5. Mô tả môn học: Chính sách kinh tế – xã hội là một trong những công cụ quan trọng nhất của Nhà nước để quản lý, điều hành các hoạt động kinh tế – xã hội theo mục tiêu xác định. Môn học trang bị có hệ thống những kiến thức về quá trình hoạch định, tổ chức, thực thi và phân tích các chính sách kinh tế – xã hội; các môn học khác trong chương trình đào tạo có liên quan : kinh tế chính trị, khoa học quản lý kinh tế, tài chính công, kinh tế quốc tế…
6. Mục tiêu môn học: Sau khi học xong môn này, Học viên ngành kinh tế chính trị sẽ củng cố và nâng cao kiến thức chuyên ngành, nâng cao kỹ năng tham mưu, thực thi chính sách kinh tế – xã hội, có khả năng thích nghi cao và hiểu biết sâu sắc về chính sách công ở Việt nam.
7. Nội dung chi tiết môn học:
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ
VÀ CÁC CHÍNH SÁCH KINH TẾ – XÃ HỘI

I. Nhà nước với các công cụ quản lý kinh tế – xã hội
1. Tính tất yếu khách quan của quản lý Nhà nước đối với các hoạt động kinh tế – xã hội
2. Các công cụ quản lý kinh tế – xã hội của Nhà nước
II. Tổng quan về các chính sách kinh tế – xã hội
1. Khái niệm chính sách kinh tế – xã hội
2. Hệ thống các chính sách kinh tế – xã hội
3. Cấu trúc của chính sách kinh tế – xã hội
4. Vai trò của các chính sách kinh tế – xã hội
5. Yêu cầu đối với các chính sách kinh tế – xã hội
6. Vòng đời của các chính sách
7. Quá trình chính sách

Chương 2: HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ – XÃ HỘI

I. Vai trò và mục tiêu của việc hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
1. Khái niệm hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
2. Vai trò của hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
3. Mục tiêu của hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
II. Quan điểm và nguyên tắc hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
1. Quan điểm:
a) Quan điểm nhân văn
b) Quan điểm giai cấp
c) Quan điểm lịch sử
d) Quan điểm hệ thống
2. Nguyên tắc:
a) Đường lối chính trị quyết định nội dung và sự lựa chọn chính sách
b) Chính sách kinh tế – xã hội phải phù hợp với qui định luật pháp hiện hành
c) Chính sách kinh tế – xã hội đề ra phải dựa trên hoàn cảnh kinh tế cụ thể
d) Chính sách kinh tế – xã hội đề ra phải gắn với bối cảnh của đất nước và thế giới
e) Chính sách kinh tế – xã hội phải tận dụng những thành tựu khoa học – công nghệ và bảo vệ môi trường
III. Quá trình hoạch định chính sách kinh tế – xã hội
1. Xác định vấn đề của chính sách
2. Xác định mục tiêu của chính sách
3. Xây dựng các phương án chính sách
4. Lựa chọn phương án chính sách tối ưu
5. Thông qua và quyết định chính sách
Chương 3: TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH KINH TẾ – XÃ HỘI

I. Khái niệm và ý nghĩa của việc thực thi chính sách kinh tế – xã hội
1. Khái niệm
2. Ý nghĩa
II. Các nhân tố và điều kiện ảnh hưởng đến việc thực thi chính sách kinh tế – xã hội
1. Các nhân tố:
a) Nhân tố khác quan
b) Nhân tố chủ quan
2. Các điều kiện:
a) Đảm bảo tính hợp lý và khoa học trong chính sách
b) Có nền hành chính công đủ hiệu lực, trong sạch và thích nghi cao trong từng thời kỳ phát triển đất nước
c) Tạo được niềm tin và sự đồng thuận của đa số người dân
d) Có sự quyết tâm của các nhà lãnh đạo
III. Quá trình tổ chức thực thi chính sách
1. Giai đoạn chuẩn bị triển khai chính sách
a) Xác định bộ máy tổ chức thực thi chính sách
b) Xây dựng chương trình hành động
c) Ra văn bản hướng dẫn
d) Tổ chức tập huấn
2. Chỉ đạo thực thi chính sách
a) Thông tin chính sách
b) Xây dựng, thẩm định và phê duyệt dự án của chính sách
c) Tổ chức và vận hành các quĩ
d) Phối hợp ngành, địa phương, tổ chức quản lý
e) Xây dựng và phát triển hệ thống sự nghiệp dịch vụ
3. Kiểm tra, đánh giá điều chỉnh chính sách
a) Thu thập thông tin thực thi chính sách
b) Đánh giá việc thực hiện
c) Điều chỉnh chính sách
d) Tổng kết việc thực thi chính sách
IV. Lựa chọn các hình thức và phương pháp thực thi chính sách kinh tế – xã hội
1. Các hình thức thực thi chính sách
a) Hình thức theo địa chỉ cụ thể
b) Hình thức theo địa chỉ mở
c) Hình thức theo thông lệ xã hội
d) Hình thức sốc
e) Hình thức chiều sâu
2. Các phương pháp thực thi chính sách kinh tế – xã hội
a) Phương pháp thuyết phục
b) Phương pháp cưỡng chế
c) Phương pháp tổ chức
d) Phương pháp kinh tế
e) Phương pháp hành chính
Chương 4: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KINH TẾ – XÃ HỘI

I. Tổng quan về phân tích chính sách kinh tế – xã hội
1. Khái niệm
2. Nhiệm vụ của phân tích chính sách
3. Phân tích chính sách và những lãnh vực có liên quan
4. Những kiến thức cần thiết của nhà phân tích chính sách kinh tế – xã hội
5. Quan điểm phân tích chính sách kinh tế – xã hội
6. Cơ sở thông tin của phân tích chính kinh tế – xã
II. Quá trình phân tích chính sách
1. Các cách tiếp cận trong phân tích chính sách kinh tế – xã hội
a) Phân tích chính sách trên bình diện vĩ mô
b) Phân tích chính sách trên bình diện vi mô
2. Cấu trúc phân tích chính sách
3. Quá trình phân tích chính sách
a) Phân tích vấn đề chính sách
b) Phân tích giải pháp chính sách
c) Phân tích hành động chính sách
d) Đánh giá chính sách
Chương 5: CHÍNH SÁCH TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

I. Tổng quan về tăng trưởng kinh tế và chính sách tăng trưởng kinh tế
1. Tăng trưởng kinh tế
a) Khái niệm
b) Thước đo tăng trưởng kinh tế
c) Các mô hình tăng trưởng kinh tế
2. Chính sách tăng trưởng kinh tế
a) Khái niệm
b) Vai trò của chính sách tăng trưởng kinh tế
c) Mục tiêu của chính sách tăng trưởng kinh tế
II. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và các vấn đề xã hội
1. Tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm
2. Tăng trưởng kinh tế và xoá đói giảm nghèo
3. Tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội
4. Tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội
III. Chính sách tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
1. Mục tiêu chính sách
2. Quan điểm cơ bản trong chính sách
3. Định hướng và các giải pháp cơ bản trong các bộ phận chính sách tăng trưởng kinh tế
a) Chính sách huy động các nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế
b) Chính sách tăng trưởng kinh tế gắn với công bằng xã hội và xoá đói giảm nghèo
c) Chính sách tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường

Chương 6: CHÍNH SÁCH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ

I. Tổng quan về chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế
1. Cơ cấu kinh tế
a) Khái niệm
b) Vai trò của cơ cấu kinh tế trong quá trình phát triển kinh tế
2. Chính sách cơ cấu kinh tế
a) Khái niệm
b) Vai trò của chính sách cơ cấu kinh tế
c) Mục tiêu của chính sách cơ cấu kinh tế
d) Các bộ phận của chính sách cơ cấu kinh tế
II. Cơ sở hình thành chính sách cơ cấu kinh tế
1. Chức năng của chính sách cơ cấu kinh tế
a) Chức năng khuyến khích
b) Chức năng hạn chế
c) Chức năng phối hợp và điều chỉnh
2. Các yêu cầu đối với chính sách cơ cấu kinh tế
a) Tính cân đối
b) Tính linh hoạt
c) Tính tiên tiến
d) Tính hiệu quả
3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cơ cấu kinh tế
a) Những nhân tố chính trị – xã hội
b) Nhóm nhân tố mang tính xu hướng vận động của các nền kinh tế
c) Nhóm nhân tố thuộc về kinh nghiệm thế giới và trong nước
d) Nhóm nhân tố thuộc về chiến lược phát triển kinh tế
e) Nhóm nhân tố thuộc điều kiện thực hiện chính sách cơ cấu kinh tế
f) Nhóm nhân tố thuộc về thực trạng chính sách cơ cấu kinh tế
III. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam
4. Mục tiêu chính sách
5. Quan điểm cơ bản trong chính sách
6. Định hướng và các giải pháp cơ bản trong các bộ phận chính sách cơ cấu kinh tế
d) Chính sách phát triển ngành kinh tế
e) Chính sách phát triển các thành phần kinh tế
f) Chính sách phát kinh cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ
Chương 7: CHÍNH SÁCH KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ

I. Tổng quan về khoa học – công nghệ
1. Khái niệm về khoa học và công nghệ
a) Khái niệm khoa học
b) Khái niệm công nghệ
2. Mối quan hệ giữa khoa học và công nghệ
3. Vai trò của khoa học – công nghệ trong phát triển kinh tế – xã hội
II. Những vấn đề cơ bản về khoa học – công nghệ
1. Đặc điểm của hoạt động khoa học – công nghệ
2. Các giai đoạn phát triển khoa học – công nghệ ở Việt Nam
3. Đặc điểm chiến lược khoa học – công nghệ ở Việt Nam
III. Chính sách khoa học – công nghệ ở Việt Nam
1. Những chuyển đổi trong chính sách khoa học – công nghệ
2. Chính sách và quản lý hoạt động nghiên cứu và phát triển
3. Chính sách và quản lý công nghệ
4. Chính sách phát triển nhân lực cho khoa học – công nghệ
Chương 8: CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ VIỆC LÀM

I. Chính sách quản lý nguồn nhân lực
1. Khái niệm nguồn nhân lực
2. Chính sách quản lý nguồn nhân lực
a) Khái niệm
b) Nội dung của chính sách quản lý nguồn nhân lực
3. Phương pháp xác định nguồn nhân lực
a) Dân số hoạt động kinh tế
b) Dân số không hoạt động kinh tế
c) Người thất nghiệp
4. Kế hoạch hoá nguồn nhân lực
II. Chính sách việc làm
1. Khái niệm việc làm và chính sách việc làm
2. Vai trò, vị trí của chính sách việc làm
3. Tình hình giải quyết việc làm ở nước ta thời gian qua và những vấn đề đặt ra cho chính sách việc làm
4. Quan điểm, mục tiêu của chính sách việc làm
5. Phương hướng cơ bản về giải quyết việc làm
a) Phướng hướng chung
b) Phương hướng giải quyết việc làm ở thành thị
c) Phướng hướng giải quyết việc làm ở nông thôn

8 Tài liệu tham khảo:
Tài liệu tham khảo bắt buộc
a. Khoa khoa học quản lý – ĐH kinh tế quốc dân Giáo trình chính sách kinh tế – xã hội, Nxb KH và KT, Hà Nội 2006.
b. Khoa khoa học quản lý – ĐH kinh tế quốc dân Giáo trình quản lý học kinh tế quốc dân, Nxb KH và KT, Hà Nội 2001.
c. Chính sách công – Học viện hành chính quốc gia, Hà Nội 1998, tài liệu bồi dưỡng sau đại học.
Tài liệu tham khảo khác
d. Ngô đình giao (CB) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế quốc dân, Nxb CTQG, Hà Nội 1994
e. PGS TS Lê Danh Vĩnh, Hoàn thiện thể chế về môi trường kinh doanh của Việt Nam, Nxb CTQG, Hà Nội 2009
f. TS Nguyễn Trần Quế, Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Việt nam trong những năm đầu thế kỷ 21, Nxb KHXH, Hà Nội 2004
g. TS Đoàn Văn Khái, Nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam, Nxb LLCT, Hà Nội 2005

9. Phương pháp đánh giá môn học: Môn học được đánh giá kết hợp giữa điểm quá trình và điểm kết thúc môn học
a) Điểm quá trình: Trọng số 30% điểm toàn bộ môn học
Hình thức đánh giá bao gồm: i) Đánh giá tinh thần và thái độ học tập, tham gia thuyết trình, thảo luận và kiểm tra trên lớp; ii) Đánh giá qua bài tiểu luận viết ở nhà.
b) Điểm kết thúc môn học: Trọng số 70% điểm toàn bộ môn học
Hình thức đánh giá: thi tự luận

 

Bài viết liên quan

Comments are closed.