Học phần: Lý thuyết kế toán

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

LÝ THUYẾT KẾ TOÁN

1. Mã số học phần: KTLT 504

2. Số tín chỉ: 2 tín chỉ (1,5; 0,5)

3. Bộ môn phụ trách:

PGS.TS. Mai Thị Hoàng Minh

TS. Trần Văn Thảo

4. Mô tả học phần

Học phần này bao gồm các kiến thức chuyên sâu về lý thuyết kế toán, bao gồm sự hình thành và phát triển các trường phái lý thuyết khác nhau trong kế toán, các hệ thống định giá trong kế toán, khuôn mẫu lý thuyết kế toán và các áp dụng trong việc định nghĩa, ghi nhận và đánh giá các yếu tố của báo cáo tài chính. Đồng thời, môn học cũng giới thiệu về phương pháp nghiên cứu định lượng trong kế toán.

Học phần lý thuyết kế toán có quan hệ mật thiết với môn Kế toán tài chính cao cấp với vai trò lý giải và phản biện các nguyên tắc chi phối các hệ thống kế toán tài chính hiện hành. Người học cần có kiến thức của môn Kế toán tài chính cao cấp.

5. Mục tiêu học tập

Sau khi kết thúc môn học này, học viên có thể:

  • Trình bày những vấn đề cơ bản của lý thuyết kế toán và sử dụng chúng trong việc phân tích, đánh giá các chuẩn mực kế toán hiện hành.
  • Thiết kế, thực hiện và đánh giá các nghiên cứu định lượng về quan hệ giữa kế toán với thị trường vốn, sự lựa chọn chính sách kế toán cũng như các hành vi ứng xử.

6. Nội dung chi tiết học phần

Chương 1: Tổng quan về lý thuyết kế toán (5 tiết)

1.1. Lịch sử phát triển của kế toán và lý thuyết kế toán

1.1.1.     Thời kỳ tiền lý thuyết

1.1.2.     Thời kỳ khoa học cơ bản

1.1.3.     Thời kỳ quy chuẩn

1.1.4.     Thời kỳ thực chứng

1.1.5.     Thời kỳ hiện đại

1.2. Các lý thuyết khác nhau về bản chất kế toán

1.3. Cấu trúc lý thuyết kế toán

1.3.1.     Khái niệm và cấu trúc lý thuyết

1.3.2.     Cấu trúc lý thuyết kế toán

–         Khái niệm

–         Các phương pháp tiếp cận

1.4. Các quan điểm khác nhau

1.4.1.     Khái niệm

1.4.2.     Lý thuyết chủ sở hữu

1.4.3.     Lý thuyết doanh nghiệp

1.4.4.     Các quan điểm khác

 Chương 2: Các mô hình định giá trong kế toán (5 tiết)

2.1.   Lý thuyết về đo lường

2.1.1.     Khái niệm

2.1.2.     Thước đo

2.1.3.     Các phương pháp đo lường

2.1.4.     Tính đáng tin cậy và tính chính xác

2.2.   Mô hình giá gốc

2.2.1.     Các khái niệm cơ bản

2.2.2.     Các quan điểm bảo vệ giá gốc

2.2.3.     Các quan điểm phê phán giá gốc

2.3.   Mô hình giá hiện hành

2.3.1.     Sự phát triển của mô hình giá hiện hành

2.3.2.     Các khái niệm cơ bản

2.3.3.     Các quan điểm bảo vệ giá hiện hành

2.3.4.     Các quan điểm phê phán giá hiện hành

2.4.   Mô hình giá đầu ra

2.4.1.     Sự phát triển của mô hình giá đầu ra

2.4.2.     Các khái niệm cơ bản

2.4.3.     Các quan điểm bảo vệ giá đầu ra

2.4.4.     Các quan điểm phê phán giá đầu ra

 Chương 3: Nghiên cứu thực nghiệm trong kế toán (3 tiết)

3.1.  Nghiên cứu thực chứng và thị trường vốn

3.1.1.     Tổng quan về nghiên cứu thực chứng

3.1.2.     Nghiên cứu thực chứng và thị trường vốn

3.2.  Nghiên cứu thực chứng về sự lựa chọn chính sách kế toán

3.2.1.     Yêu cầu của việc nghiên cứu thực chứng về sự lựa chọn chính sách

3.2.2.     Lý thuyết hợp đồng

3.2.3.     Lý thuyết ủy nhiệm

3.2.4.     Các nghiên cứu thực nghiệm

3.2.5.     Đánh giá

3.3.  Nghiên cứu hành vi ứng xử trong kế toán

3.3.1.     Tổng quan

3.3.2.     Các nghiên cứu thực nghiệm

 Chương 4: Môi trường kế toán (3 tiết)

4.1.   Tổng quan về môi trường kế toán

4.2.   Các lý thuyết về lập quy

4.2.1.     Lý thuyết lợi ích xã hội

4.2.2.     Lý thuyết can thiệp

4.2.3.     Lý thuyết lợi ích cá nhân

4.3.   Các quan điểm về lập quy trong kế toán

4.3.1.     Tiếp cận theo thị trường tự do

4.3.2.     Tiếp cận theo quy định

4.4.   Chuẩn mực kế toán

4.4.1.     Khái niệm và vai trò

4.4.2.     Tổ chức ban hành

4.4.3.     Các thách thức và tương lai của chuẩn mực kế toán

 Chương 5: Khuôn mẫu lý thuyết kế toán (5 tiết)

Tổng quan

Khái niệm

Sự cần thiết của khuôn mẫu lý thuyết kế toán

Các ý kiến phản bác

Sự phát triển của khuôn mẫu lý thuyết kế toán

Các nội dung cơ bản của khuôn mẫu lý thuyết kế toán

Mục đích của báo cáo tài chính

Các đặc điểm chất lượng của báo cáo tài chính

Các giả định cơ bản

Ghi nhận và đánh giá các yếu tố của báo cáo tài chính

Chương 6: Tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu (5 tiết)

6.1.  Định nghĩa và điều kiện ghi nhận

6.1.1.     Tài sản

  • Các khái niệm cơ bản
    • Lợi ích kinh tế tương lai
    • Sự kiểm soát
    • Sự hình thành từ các giao dịch quá khứ
    • Khả năng chuyển đổi
    • Điều kiện ghi nhận
    • Các trường hợp đặc biệt

6.1.2.     Nợ phải trả

  • Các khái niệm cơ bản
    • Nghĩa vụ pháp lý
    • Vấn đề thanh toán
    • Sự hình thành từ các giao dịch quá khứ
    • Điều kiện ghi nhận
    • Các trường hợp đặc biệt

6.1.3.     Vốn chủ sở hữu

  • Các khái niệm cơ bản
  • Vấn đề phân loại
  • Các trường hợp đặc biệt

6.2.  Đánh giá

6.2.1.     Các hình thức giá

6.2.2.     Các phương pháp ước lượng giá trị thực

6.2.3.     Các trường hợp đặc biệt

Chương 7: Doanh thu và chi phí (4 tiết)

7.1.   Doanh thu

7.1.1.     Bản chất và phân loại doanh thu

7.1.2.     Ghi nhận doanh thu

  • Sự phát triển của các quan điểm về ghi nhận doanh thu
  •  Tiêu chuẩn ghi nhận doanh thu

7.1.3.     Doanh thu bán hàng

7.1.4.     Doanh thu dịch vụ

7.2.   Chi phí

7.2.1.     Bản chất và phân loại của chi phí

7.2.2.     Nguyên tắc phù hợp trong kế toán

  • Nguyên nhân và ảnh hưởng
  • Vấn đề về phân bổ chi phí
  • Vấn đề về ghi nhận tức thời
  • Các tranh luận về nguyên tắc phù hợp

7. Tài liệu tham khảo

Tài liệu bắt buộc:

Những vấn đề cơ bản của lý thuyết kế toán, Vũ Hữu Đức, NXB Lao động, 2010.

Accounting Theory, Godfrey, 5­­­­­­­­­­­th­ Edition, 2003.

Tài liệu tham khảo thêm:

Accounting Theory, Ahmed Riahi-Belkaoui, 4­­­­­­­­­­­th­ Edition, 2004.

Financial Accounting Theory, William R. Scott, 3­­­­­­­­­­­th­ Edition, 2003.

Positive Accounting Theory, Watts, 2003.

 8. Cách thức đánh giá kết quả học tập

Giảng dạy trên lớp kết hợp với thảo luận và viết tiểu luận theo các chủ đề do Giảng Viên giao. Cho học viên tự giác học tập, nghiên cứu. Không bắt buộc lên lớp 100%.

Kết quả học tập của học phần được đánh giá như sau

 Thảo luận và tham gia bài giảng: 30%

Tiểu luận: 20%

Kiểm tra cuối khóa: 50%

Comments are closed.